HABAŞ’ta 18 işçinin yaşamını yitirdiği patlama: “İş cinayetleri kader değildir, sorumlular hesap versin!”
İzmir Emek ve Demokrasi Güçleri, Aliağa HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 18 işçinin yaşamını yitirdiği patlamaya ilişkin Türkan Saylan Kültür Merkezi önünde basın açıklaması yaptı. DİSK Ege Bölge Temsilcisi Deniz Şahin tarafından okunan açıklamada, facianın münferit bir iş kazası olmadığı vurgulanarak işverenin, iş güvenliği sorumlularının ve denetim görevini yerine getirmeyen kamu kurumlarının sorumluluklarının araştırılması istendi.
İzmir’in Aliağa ilçesinde bulunan HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 9 Kasım’da meydana gelen patlamada 18 işçi hayatını kaybetti, 15 işçi yaralandı. Yaralılardan bazılarının durumunun ağır olduğu, son bilgilere göre altı işçinin hastanelerde tedavisinin sürdüğü bildirildi.
İzmir Emek ve Demokrasi Güçleri, yaşanan facianın ardından Türkan Saylan Kültür Merkezi önünde bir araya gelerek basın açıklaması gerçekleştirdi. Açıklama, DİSK Ege Bölge Temsilcisi Deniz Şahin tarafından okundu.
Basın açıklamasında, yaşanan facianın yalnızca patlamanın teknik nedenleri üzerinden değerlendirilemeyeceği belirtilerek işçi sağlığı ve iş güvenliği politikaları, çalışma koşulları ve denetim mekanizmaları sorgulandı.
Aynı fabrikada üç haftada üç ölümcül olay
Açıklamada, HABAŞ’ta yaşanan patlamanın tek başına meydana gelmiş bir olay olmadığına dikkat çekildi. Fabrikada son üç hafta içerisinde, 21 Ekim ve 5 Kasım tarihlerinde iki işçinin daha hayatını kaybettiği hatırlatıldı.
Daha önce yaşanan işçi ölümlerine rağmen gerekli önlemlerin alınıp alınmadığı, denetimlerin nasıl gerçekleştirildiği ve bu ölümlerin ardından hangi tedbirlerin uygulamaya konulduğunun açıklanmadığı belirtilerek, 18 işçinin yaşamını yitirdiği son facianın önlenebilir olduğu vurgulandı.
Açıklamada, aynı işyerinde kısa aralıklarla yaşanan ölümlerin münferit iş kazaları olarak değerlendirilemeyeceği, işçi sağlığı ve güvenliği alanındaki yapısal sorunların bütünlüklü biçimde ele alınması gerektiği ifade edildi.
Patlamanın nedeni bağımsız biçimde araştırılmalı
Patlamanın meydana gelişine ilişkin kamuoyuna yansıyan açıklamalardaki farklılıklara da dikkat çekildi. İzmir Valiliği, tavan vincinin düşmesi ve düşen malzemelerin doğal gaz hattına çarpması sonucu patlamanın meydana geldiğini açıklarken, şirket olayın elektrik ark ocaklarından birinde yürütülen planlı bakım çalışması sırasında yaşandığını duyurdu.
Bu farklı açıklamaların olayın bütün yönleriyle ve bağımsız biçimde araştırılmasını daha da önemli hâle getirdiği belirtilen açıklamada; bakım çalışması öncesinde enerji ve gaz izolasyonlarının yapılıp yapılmadığı, çalışma alanındaki risklerin değerlendirilip değerlendirilmediği, gerekli çalışma izinlerinin düzenlenip düzenlenmediği ve vinçlerin periyodik kontrollerinin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği sorularının yanıtlanması istendi.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işverenin çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama, mesleki riskleri önleme ve gerekli tedbirleri alma yükümlülüğü bulunduğu hatırlatıldı.
Sorumluluk yalnızca birkaç çalışana yüklenemez
HABAŞ’ın Aliağa tesislerinde geçmiş yıllarda da çok sayıda ölümlü ve ağır yaralanmalı iş kazasının yaşandığı belirtilen açıklamada, facianın sorumluluğunun yalnızca olay sırasında orada bulunan birkaç çalışana yüklenemeyeceği ifade edildi.
İşverenin, iş güvenliği sorumlularının, alt işverenlerin ve denetim görevini yerine getirmekle yükümlü kamu kurumlarının sorumluluklarının birlikte araştırılması çağrısı yapıldı. Daha önce yaşanan işçi ölümlerinin ardından hazırlanan raporların, yapılan uyarıların ve kamu denetimlerinin sonuçlarının da açıklığa kavuşturulması istendi.
Soruşturmanın bağımsız, etkin ve şeffaf biçimde yürütülmesi talep edilirken olay yeri ve teknik delillerin korunması, iş güvenliği belgelerinin, risk değerlendirmelerinin, bakım kayıtlarının ve periyodik kontrol raporlarının eksiksiz incelenmesi gerektiği belirtildi. İşçilerin ve tanıkların ifadelerinin güvence altına alınması, sorumluluğu bulunan herkesin makamı ve konumu ne olursa olsun hesap vermesi istendi.
“İşçinin yaşam hakkı kâr hesabından daha değerlidir”
Açıklamada, hayatını kaybeden işçilerin ailelerinin yaşadığı belirsizliğe de dikkat çekildi. İşçi yakınlarına zamanında ve sağlıklı bilgi verilmediğine, cenazelerin kimlik tespiti ve ailelere teslim süreçlerinde bekleyiş yaşandığına ilişkin açıklamaların kabul edilemez olduğu belirtildi. Yetkililere, ailelerin eksiksiz bilgilendirilmesi ve bütün haklarının güvence altına alınması çağrısı yapıldı.
İşçi sağlığı ve güvenliğinin yalnızca işverenlerin beyanlarına ve kâğıt üzerinde hazırlanan belgelere bırakılamayacağı ifade edilen açıklamada; çalışanların söz ve karar sahibi olduğu, sendikal örgütlenmenin güvence altında bulunduğu ve kamusal denetimin etkin biçimde işlediği bir çalışma düzeninin kurulması gerektiği vurgulandı.
Soma’dan Ermenek’e, Hendek’ten İliç’e, Dilovası’ndan Aliağa’ya uzanan iş cinayetlerinin aynı çalışma düzeninin sonuçları olduğuna işaret edilen açıklamada, üretimin sürekliliğinin ve kârın insan hayatının önüne geçirilmesine tepki gösterildi.
İzmir Emek ve Demokrasi Güçleri açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
“Önlenebilir olduğu hâlde önlenmeyen, göz göre göre gelen işçi ölümleri kaza değil, cinayettir!
İşçinin yaşam hakkı, üretim hedeflerinden ve kâr hesabından daha değerlidir. İş sağlığı ve güvenliği bir maliyet kalemi değil, doğrudan bir yaşam hakkı meselesidir.
HABAŞ’ta hayatını kaybeden 18 işçi arkadaşımızı saygıyla anıyor, ailelerine ve yakınlarına başsağlığı, yaralanan işçilere acil şifalar diliyoruz.
Ölen canlarımız öldükleriyle kalmayacak. İş cinayetleri kader değildir. Sorumlular hesap verecek.”