{"id":6302,"date":"2025-12-10T22:08:50","date_gmt":"2025-12-10T19:08:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imece-der.com\/?p=6302"},"modified":"2025-12-10T22:14:11","modified_gmt":"2025-12-10T19:14:11","slug":"insan-haklari-evrensel-bildirgesinin-kabul-edilisinin-77-yilinda-hak-orgutlerinden-ortak-aciklama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imece-der.com\/?p=6302","title":{"rendered":"\u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirgesinin kabul edili\u015finin 77.y\u0131l\u0131nda hak \u00f6rg\u00fctlerinden ortak a\u00e7\u0131klama"},"content":{"rendered":"<p data-start=\"117\" data-end=\"546\"><a href=\"https:\/\/www.imece-der.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/77.YIL\u0130NSAN-HAKLARI.1.-2025-12-10-at-18.40.03.jpeg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-6303\" src=\"https:\/\/www.imece-der.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/77.YIL\u0130NSAN-HAKLARI.1.-2025-12-10-at-18.40.03.jpeg\" alt=\"\" width=\"1600\" height=\"1200\" srcset=\"https:\/\/www.imece-der.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/77.YIL\u0130NSAN-HAKLARI.1.-2025-12-10-at-18.40.03.jpeg 1600w, https:\/\/www.imece-der.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/77.YIL\u0130NSAN-HAKLARI.1.-2025-12-10-at-18.40.03-300x225.jpeg 300w, https:\/\/www.imece-der.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/77.YIL\u0130NSAN-HAKLARI.1.-2025-12-10-at-18.40.03-1024x768.jpeg 1024w, https:\/\/www.imece-der.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/77.YIL\u0130NSAN-HAKLARI.1.-2025-12-10-at-18.40.03-768x576.jpeg 768w, https:\/\/www.imece-der.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/77.YIL\u0130NSAN-HAKLARI.1.-2025-12-10-at-18.40.03-1536x1152.jpeg 1536w\" sizes=\"(max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/a><\/p>\n<p data-start=\"117\" data-end=\"546\">\u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirgesi\u2019nin kabul edili\u015finin 77. y\u0131l\u0131 dolay\u0131s\u0131yla \u0130zmir\u2019de bir araya gelen hak \u00f6rg\u00fctleri, T\u00fcrkan Saylan K\u00fclt\u00fcr Merkezi \u00f6n\u00fcnde ortak bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi. A\u00e7\u0131klamaya \u00c7HD \u0130zmir \u015eubesi, Gen\u00e7 LGBT\u0130+ Derne\u011fi, Hak \u0130nisiyatifi Derne\u011fi, Halklar\u0131n K\u00f6pr\u00fcs\u00fc Derne\u011fi, \u0130mece Dostluk Dayan\u0131\u015fma Derne\u011fi, \u0130HD \u0130zmir \u015eubesi, \u0130nsan Haklar\u0131 G\u00fcndemi Derne\u011fi, \u00d6HD \u0130zmir \u015eubesi ve T\u0130HV \u0130zmir Temsilcili\u011fi kat\u0131ld\u0131. Etkinli\u011fe <strong data-start=\"937\" data-end=\"982\">DEM Parti \u0130zmir Milletvekili \u0130brahim Ak\u0131n<\/strong>, <strong data-start=\"984\" data-end=\"1018\">CHP Eski Milletvekili Zeynep Alt\u0131ok<\/strong> ve \u00e7ok say\u0131da yurtta\u015f da kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p data-start=\"548\" data-end=\"764\">Etkinlikte &#8220;Halk\u0131n iradesi yok say\u0131lamaz&#8221;, &#8220;Zindanlar bo\u015fals\u0131n tutsaklara \u00f6zg\u00fcrl\u00fck&#8221;, &#8220;E\u015fit yurtta\u015fl\u0131k onurlu ya\u015fam&#8221;,&#8221; Adil bar\u0131\u015f karde\u015f\u00e7e ya\u015fam&#8221;, &#8220;Bedenimize, eme\u011fimize, kimli\u011fimize dokunmay\u0131n&#8221;, &#8220;Sava\u015fa hay\u0131r ya\u015fas\u0131n halklar\u0131n e\u015fitli\u011fi&#8221;, &#8221; Bask\u0131lar bizi y\u0131ld\u0131ramaz&#8221;, &#8220;Ya\u015fas\u0131n bar\u0131\u015f-Biji a\u015fiti&#8221;, &#8220;\u0130nsan haklar\u0131yla insand\u0131r&#8221;, &#8220;E\u015fitlik adalat insan haklar\u0131&#8221; sloganlar\u0131 at\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p data-start=\"766\" data-end=\"925\">Ortak a\u00e7\u0131klama <strong data-start=\"781\" data-end=\"820\">T\u0130HV Genel Sekreteri Co\u015fkun \u00dcsterci<\/strong> taraf\u0131ndan okundu.\u00a0 A\u00e7\u0131klamaya ge\u00e7meden \u00f6nce \u00dcsterci ortak a\u00e7\u0131klaman\u0131n 22 sahife oldu\u011funu ancak bunu \u00f6zetleyerek 4 sayfa olarak okuyaca\u011f\u0131n\u0131 belirtti.\u00a0 A\u00e7\u0131klaman\u0131n ard\u0131ndan kat\u0131l\u0131mc\u0131lar &#8216;B<strong data-start=\"874\" data-end=\"891\">ar\u0131\u015f zinciri&#8217; <\/strong>olu\u015fturarak\u00a0 etkinli\u011fi sonland\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p data-start=\"766\" data-end=\"925\">22 sayfa a\u00e7\u0131klaman\u0131n \u00f6zetlenmi\u015f 4 sayfal\u0131k tam metni \u015f\u00f6yle:<\/p>\n<p><strong>&#8220;\u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirgesi\u2019nin Kabul Edili\u015finin 77. Y\u0131l\u0131nda <\/strong><\/p>\n<p><strong>T\u00fcm \u0130nsanlar\u0131n Onur ve Haklarda E\u015fit Oldu\u011fu Bilinciyle,<\/strong><\/p>\n<p><strong>E\u015fitsizlik, Adaletsizlik, Yoksulluk, Ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ve Sava\u015fa Kar\u015f\u0131,<\/strong><\/p>\n<p><strong>Israrla Bar\u0131\u015f, Demokrasi ve \u0130nsan Haklar\u0131 De\u011ferlerini Savunuyoruz!<\/strong><\/p>\n<p>Kabul edili\u015finin 77. Y\u0131l\u0131nda \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirgesi, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n en \u00f6nemli kurucu s\u00f6zle\u015fmesi olarak insanl\u0131\u011f\u0131n yolunu ayd\u0131nlatmaya devam ediyor.<\/p>\n<p>30 maddeden olu\u015fan Evrensel Bildirge, Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) b\u00fcnyesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclen uzun \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda 10 Aral\u0131k 1948 tarihinde Paris\u2019te toplanan BM Genel Kurulu taraf\u0131ndan kabul ve ilan edilmi\u015ftir. T\u00fcrkiye, Evrensel Bildirgeyi 27 May\u0131s 1949 tarihli Resmi Gazete\u2019de yay\u0131nlayarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymu\u015ftur. \u0130ki y\u0131l sonra BM Genel Kurulu, 1950\u2019de \u201c10 Aral\u0131k\u201d\u0131 \u201cUluslararas\u0131 \u0130nsan Haklar\u0131 G\u00fcn\u00fc\u201d olarak ilan etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>BM, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r insani y\u0131k\u0131m\u0131n bir daha asla ya\u015fanmamas\u0131 i\u00e7in, bar\u0131\u015f, insan haklar\u0131 ve demokrasi ideallerine dayal\u0131 uluslararas\u0131 bir sistem olu\u015fturma hedefiyle in\u015fa edilmi\u015ftir. Evrensel Bildirge de bu sitemin kurumsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda, insanl\u0131\u011f\u0131n haysiyet, e\u015fitlik ve adalet aray\u0131\u015f\u0131nda temel ve vazge\u00e7ilmez bir yere sahiptir. Bug\u00fcn gelinen a\u015famada maalesef bu ideallerin \u00e7ok gerisinde kal\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Evrensel Bildirge\u2019de yer alan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere dayal\u0131 uluslararas\u0131 bir d\u00fczen h\u00e2l\u00e2 kurulamam\u0131\u015ft\u0131r. BM, k\u00fcresel boyutta ya\u015fanan her t\u00fcrden ayr\u0131mc\u0131l\u0131k, e\u015fitsizlik ve adaletsizli\u011fi, bunlar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 derin yoksulluk ve yoksunlu\u011fu, ya\u015fam\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit eden ekolojik y\u0131k\u0131m ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini sonland\u0131rmada yeterince etkin olamamaktad\u0131r. G\u00fc\u00e7l\u00fc devletlerin \u00e7\u0131kar ili\u015fkilerine dayal\u0131 olu\u015fturduklar\u0131 askeri ve ekonomik birliktelikler, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen sava\u015f politikalar\u0131, ba\u015fta Ortado\u011fu, Ukrayna ve Afrika\u2019da olmak \u00fczere k\u00fcresel \u00e7apta halklar\u0131 temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini kullanamaz hale getirmi\u015f, b\u00fcy\u00fck bir insani krize yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle devletlerin demokrasi ve hukuk taahh\u00fcd\u00fcnden giderek uzakla\u015fmalar\u0131, ba\u015fta Evrensel Bildirge olmak \u00fczere uluslararas\u0131 insan haklar\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerinden do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmekten ka\u00e7\u0131nmalar\u0131, insanl\u0131\u011f\u0131n en \u00f6nemli kazan\u0131mlar\u0131ndan birisi olan insan haklar\u0131n\u0131n hem bir referans sistemi hem de bir denetim mekanizmas\u0131 olarak zay\u0131flamas\u0131na, k\u00fcresel insan haklar\u0131 rejiminin a\u011f\u0131r bir kriz i\u00e7ine girmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Ancak t\u00fcm bu olumsuzluklara kar\u015f\u0131n d\u00fcnyan\u0131n her yerinde halklar, e\u015fitlik, adalet, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, bar\u0131\u015f ve insan haklar\u0131 talepleriyle itirazlar\u0131n\u0131 y\u00fckseltmektedirler. Devletlerin ve h\u00fck\u00fcmetlerin bu itirazlara yan\u0131t\u0131 ise \u015fiddetin her t\u00fcr\u00fcn\u00fc sistematikle\u015ftirip yayg\u0131nla\u015ft\u0131rma ve hayat\u0131n tek ger\u00e7e\u011fi olarak toplumlara dayatmak olmaktad\u0131r. Bug\u00fcn t\u00fcm d\u00fcnyada ya\u015fanan bu a\u011f\u0131r kriz kar\u015f\u0131s\u0131nda insan haklar\u0131n\u0131 savunmak ve kurucu rol\u00fcn\u00fc yeniden etkin k\u0131lmak en asli g\u00f6revimizdir.<\/p>\n<p>Bu kriz hali T\u00fcrkiye\u2019de de t\u00fcm yo\u011funlu\u011fu ve a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ile ya\u015fanmaktad\u0131r. \u00dclke, 2016 y\u0131l\u0131ndan bu yana \u00f6nce do\u011frudan, 19 Temmuz 2018 tarihinden itibaren de resmen kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylense de yap\u0131lan pek \u00e7ok d\u00fczenleme ile kal\u0131c\u0131l\u0131k\/s\u00fcreklilik kazand\u0131r\u0131lan bir OHAL rejimi ile y\u00f6netilmektedir. Bu s\u00fcre\u00e7, siyasal iktidara, g\u00fcc\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131rland\u0131ran anayasac\u0131l\u0131k ve hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkelerini terk etme, insan haklar\u0131 fikrini referans almaktan vazge\u00e7me imk\u00e2n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f, b\u00f6ylelikle kurals\u0131zl\u0131k, keyfilik ve belirsizlik kamusal\/siyasal alan\u0131 d\u00fczenleyebilece\u011fi kullan\u0131\u015fl\u0131 ara\u00e7lar haline gelmi\u015ftir. \u00d6zellikle bir y\u00f6netim tekni\u011fi olarak ba\u015fvurdu\u011fu belirsizlik yaratma g\u00fcc\u00fc, siyasal iktidara erkini daha da merkezile\u015ftirme, toplum \u00fczerindeki bask\u0131 ve kontrol\u00fcn\u00fc artt\u0131rma olana\u011f\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>K\u00fcrt meselesinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc konusunda 1 Ekim 2024 tarihinden bu yana yeni bir s\u00fcrecin ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na, beraberinde farkl\u0131 toplumsal kesimlerin bar\u0131\u015f, demokrasi ve insan haklar\u0131 taleplerini y\u00fckseltmelerine kar\u015f\u0131n siyasal iktidar\u0131n, ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131rarak toplumu kutupla\u015ft\u0131ran, ekonomiden toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na kadar \u00fclkenin t\u00fcm meselelerini g\u00fcvenlik sorunu haline getiren, gerek \u00fclke i\u00e7i gerekse uluslararas\u0131 sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde \u00e7at\u0131\u015fma ve \u015fiddeti esas alan politikalar\u0131na devam etti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bunun sonucunda 2025 y\u0131l\u0131nda da \u00fclke genelinde kayg\u0131 verici boyutta ya\u015fam hakk\u0131 ihlalleri ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Fakl\u0131 toplumsal kesimlerden insanlar ya do\u011frudan kolluk g\u00fc\u00e7lerinin \u015fiddeti ya da devletin, \u201c\u00f6nleme ve koruma\u201d y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yerine getirmemesi nedeniyle \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u015fiddetin sonucu ya\u015famlar\u0131n\u0131 yitirmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Anayasa\u2019n\u0131n ve evrensel hukukun mutlak olarak yasaklamas\u0131na ve insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 bir su\u00e7 olma vasf\u0131na ra\u011fmen i\u015fkence olgusu 2025 y\u0131l\u0131nda da T\u00fcrkiye\u2019nin en ba\u015fat insan haklar\u0131 sorunu olmu\u015ftur. Resmi g\u00f6zalt\u0131 merkezlerinin yan\u0131 s\u0131ra kolluk g\u00fc\u00e7lerinin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6sterilere m\u00fcdahalesi s\u0131ras\u0131nda, sokak ve a\u00e7\u0131k alanlarda ya da ev ve i\u015f yeri gibi mek\u00e2nlarda, yani resmi olmayan g\u00f6zalt\u0131 yerlerinde ve g\u00f6zalt\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki ortamlarda ya\u015fanan i\u015fkence ve di\u011fer k\u00f6t\u00fc muamele uygulamalar\u0131, yeni bir boyut kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Denilebilir ki siyasal iktidar\u0131n bask\u0131 ve kontrole dayal\u0131 y\u00f6netme tarz\u0131 sonucu g\u00fcn\u00fcm\u00fczde t\u00fcm \u00fclke adeta i\u015fkence mek\u00e2n\u0131 haline gelmi\u015ftir. Gerek Van Belediyesi\u2019ne kayy\u0131m atanmas\u0131 gerekse 19 Mart 2025 tarihinde \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n tutuklanmas\u0131 sonras\u0131nda ya\u015fananlar bu tespitin somut birer \u00f6rne\u011fini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Devletlerin insan haklar\u0131na y\u00f6nelik sayg\u0131s\u0131n\u0131n dolay\u0131ms\u0131z g\u00f6stergesi olan hapishaneler, bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de siyasal iktidar\u0131n hukuku bir bask\u0131 ve sindirme arac\u0131 olarak kullanmas\u0131n\u0131n sonucunda t\u0131ka basa dolu durumdad\u0131r. Ya\u015fam hakk\u0131 ihlalinden i\u015fkenceye, sa\u011fl\u0131k hakk\u0131na eri\u015fime kadar a\u011f\u0131r ve ciddi ihlallerinin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 mekanlard\u0131r. Yakla\u015f\u0131k 4.000 kadar olan a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcebbet hapis cezas\u0131 h\u00fck\u00fcml\u00fcs\u00fcn\u00fcn bir g\u00fcn sal\u0131verilme ihtimalinin, yani \u201cumut hakk\u0131\u201d n\u0131n olmamas\u0131 insan onuruna ayk\u0131r\u0131 bir durumdur. \u0130mral\u0131 Hapishanesi ba\u015fta olmak \u00fczere tek ki\u015fi ya da k\u00fc\u00e7\u00fck grup izolasyonu\/tecrit uygulamalar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclemeyen kronik bir soruna d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6zellikle mimari yap\u0131s\u0131 ve g\u00fcndelik uygulama rejimi ile tecrit\/izolasyon ko\u015fullar\u0131n\u0131 daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131ran, kamuoyu taraf\u0131ndan \u2018kuyu tipi hapishaneler\u2019 olarak adland\u0131r\u0131lan Y\u00fcksek G\u00fcvenlikli, S ve Y Tipi\u00a0 hapishaneler derhal kapat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Siyasal iktidar\u0131n, demokratik toplumun can damarlar\u0131ndan birini olu\u015fturan d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik k\u0131s\u0131tlamalar\u0131, \u00f6zellikle de bas\u0131n ve insan haklar\u0131 savunucular\u0131 \u00fczerindeki kayg\u0131 verici boyutta artan bask\u0131 ve kontrol\u00fc hi\u00e7bir \u015fekilde kabul edilmezdir. Art\u0131k bu \u00fclkede gazeteciler haberlerini hapishanelerden g\u00f6ndermektedir.<\/p>\n<p>2025, bir \u00f6nceki y\u0131l gibi toplant\u0131 ve g\u00f6steri yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u0131s\u0131tlama ve ihlallerin kural, \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin kullan\u0131m\u0131n\u0131n ise istisna oldu\u011fu bir y\u0131l olmu\u015ftur. Y\u0131l i\u00e7inde her toplumsal kesimden ki\u015fi ve grup; iradeleri yok say\u0131larak belediyelerine kayy\u0131m atanmas\u0131n\u0131 protesto eden Van halk\u0131, keza belediye ba\u015fkanlar\u0131 tutuklanmas\u0131n\u0131 protesto eden \u0130stanbul halk\u0131, 8 Martta soka\u011fa, \u00f6zg\u00fcrle\u015fmeye \u00e7\u0131kan kad\u0131nlar, 1 May\u0131s\u0131\u00a0 Taksim meydan\u0131da kutlamak isteyenler, e\u015fit yurtta\u015fl\u0131k ve onur m\u00fccadelesi veren LGBT\u0130+\u2019lar, sokak hayvanlar\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 korumaya \u00e7al\u0131\u015fan hayvan hakk\u0131 savunucular\u0131, Gazze\u2018deki soyk\u0131r\u0131m\u0131 protesto edenler, havas\u0131na, suyuna, zeytinine sahip \u00e7\u0131kmak isteyen ya\u015fam savunucular\u0131, ekmek, g\u00fcvenceli i\u015f ve sendikal haklar\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele eden i\u015f\u00e7iler, gen\u00e7ler ve \u00f6\u011frenciler m\u00fclki idare amirlerinin yasaklar\u0131 ve\/veya kolluk g\u00fc\u00e7lerinin fiili m\u00fcdahaleleri sonucunda toplanma ve g\u00f6steri yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini kullanamam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, demokrasilerin i\u015flemesi i\u00e7in elzem olan temel insan haklar\u0131ndan biridir. T\u00fcrkiye\u2019de yurtta\u015flar, toplu olarak bir araya gelip eyleyemedikleri ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7\u0131klayamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini de kullanamamakta, m\u00fc\u015fterek geleceklerini \u015fekillendirmek \u00fczere sivil ve siyasal alana \u00f6rg\u00fctl\u00fc olarak kat\u0131lamamaktad\u0131rlar. 2025 y\u0131l\u0131nda insan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fctlerinin, dernek, vak\u0131f, emek ve meslek \u00f6rg\u00fctleri ile siyasi partilerin \u00e7ok say\u0131da \u00fcye ve y\u00f6neticisi g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, tutuklanm\u0131\u015f, haklar\u0131nda a\u00e7\u0131lan davalar ile \u00fczerlerinde bask\u0131 olu\u015fturulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Se\u00e7men ve yurtta\u015f iradesinin gasp\u0131na dayal\u0131, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesine, insan haklar\u0131 ve demokrasi de\u011ferlerine t\u00fcm\u00fcyle ayk\u0131r\u0131 bir yerel y\u00f6netim rejiminin ifadesi olan kayy\u0131m atamalar\u0131 ayn\u0131 zamanda \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn de a\u011f\u0131r ihlalidir.<\/p>\n<p>K\u00fcrt meselesi, T\u00fcrkiye\u2019nin demokratikle\u015fmesinin \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engellerden biridir. 1 Ekim 2024 tarihinden bu yana bu meselenin m\u00fczakereye dayal\u0131, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ve demokratik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne olanak sa\u011flayabilecek bir s\u00fcre\u00e7 ba\u015flad\u0131. K\u00fcrt meselesi nedeniyle 40 y\u0131ldan uzun bir s\u00fcredir ya\u015fanmakta olan ve a\u011f\u0131r toplumsal bedellere m\u00e2l olan \u00e7at\u0131\u015fma ve \u015fiddet ortam\u0131n\u0131n son bulmas\u0131na y\u00f6nelik at\u0131lacak her ad\u0131m hayat\u00ee \u00f6neme sahiptir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, b\u00f6ylelikle yeni can kay\u0131plar\u0131 \u00f6nlenecek, insanlar\u0131n yak\u0131nlar\u0131n\u0131n ya\u015famlar\u0131na dair duydu\u011fu derin endi\u015fe ve korkular son bulabilecektir. \u00c7at\u0131\u015fma ve \u015fiddet ortam\u0131n\u0131n son bulmas\u0131, ayn\u0131 zamanda s\u00f6z\u00fcn alan\u0131n\u0131 geni\u015fletip etkinli\u011fini art\u0131raca\u011f\u0131 i\u00e7in K\u00fcrt meselesinin \u015fiddeti d\u0131\u015flayan y\u00f6ntemlerle \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne ve adil bir bar\u0131\u015f\u0131n tesisine imk\u00e2n sa\u011flayacakt\u0131r. Y\u0131llard\u0131r \u0131srarla vurgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi K\u00fcrt meselesi, ekonomik, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, siyasal ve hukuksal boyutlar\u0131 olan ve \u00e7ok \u00f6zet bir ifadeyle kimlik ve k\u00fclt\u00fcrel haklar ba\u015fta olmak \u00fczere K\u00fcrtlerin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin e\u015fitlik temelinde teminat alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na da referanslar\u0131 olan siyasal ve toplumsal bir meseledir. Dolay\u0131s\u0131yla da bu meselesinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, her t\u00fcrl\u00fc ara\u00e7sall\u0131ktan uzak, demokrasiyi kendi ba\u015f\u0131na de\u011fer olarak kabul eden bir yakla\u015f\u0131mla olu\u015fturulacak bir \u201cdemokratikle\u015fme program\u0131\u201d ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak b\u00f6ylesi bir program, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin teminat alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131n kimsenin onay\u0131na tabi olmad\u0131\u011f\u0131 fikri \u00fczerine in\u015fa edilmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc haklar, ay\u0131r\u0131ms\u0131z her yurtta\u015f\u0131n insan onuruna yara\u015f\u0131r bi\u00e7imde e\u015fit olarak ya\u015fayabilmesinin ilke ve normlar\u0131n\u0131 olu\u015fturur. B\u00fct\u00fcnsel ve devredilemezdir. Bizler bug\u00fcn insani kriz ve sava\u015flar\u0131n egemen oldu\u011fu bir d\u00fcnyada yakalanm\u0131\u015f olan \u2018bar\u0131\u015f\u0131 konu\u015fmak\/m\u00fczakere etmek\u2019 gibi bir f\u0131rsat\u0131n tarihsel ve toplumsal olarak en iyi \u015fekilde de\u011ferlendirilmesini arzu ediyoruz. Ancak, \u015funu da hat\u0131rlatmak isteriz ki, demokratik tart\u0131\u015fma ve m\u00fczakere s\u00fcrecinin \u00f6n ko\u015fulu, konu\u015fmaya ba\u015flarken kendi pozisyonunun ilan\u0131ndan \u00e7ok, bir ortakla\u015fma olana\u011f\u0131n\u0131n sa\u011flanabilmesi i\u00e7in kendi pozisyonundan \u00e7\u0131kmaya haz\u0131r olundu\u011funun ilkesel olarak kabul edilmesidir. E\u011fer sadece niceliksel bir oy hesab\u0131yla hareket edilmeyecekse ve niteliksel bir anla\u015fma hedefleniyorsa, konu\u015fman\u0131n\/m\u00fczakerenin \u00e7er\u00e7evesi ortak olmal\u0131d\u0131r. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck birikiminin kendisi, yani <strong>insan haklar\u0131 de\u011fer ve ilkeleri<\/strong> anla\u015fma hedefli her t\u00fcrl\u00fc kamusal m\u00fczakerenin haz\u0131r \u00e7er\u00e7evesidir.<\/p>\n<p>2025 y\u0131l\u0131nda da kad\u0131nlar\u0131n ve LGBT\u0130+\u2019lar\u0131n toplumsal ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda maruz kald\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemeye y\u00f6nelik yasal ve fiili hi\u00e7bir iyile\u015fme sa\u011flanamam\u0131\u015ft\u0131r. \u00a0Yine y\u00fczlerce kad\u0131n erkekler taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, LGBT\u0130+\u2019lar ayr\u0131mc\u0131, fobik ve nefret i\u00e7erikli sald\u0131r\u0131lara maruz kalm\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131n ve LGBT\u0130+ haklar\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplant\u0131 ve g\u00f6steriler yasaklanm\u0131\u015f, \u015fiddet uygulanarak m\u00fcdahale edilmi\u015f, y\u00fczlerce kad\u0131n ve LGBT\u0130+ i\u015fkence ve di\u011fer k\u00f6t\u00fc muamele ile g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n ve LGBT\u0130+\u2019lar\u0131n kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 geri alacak, hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini daha da k\u0131s\u0131tlayacak yasalar \u00e7\u0131kar\u0131lmak istenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Art\u0131k T\u00fcrkiye toplumunun bir par\u00e7as\u0131, asli unsuru haline gelen m\u00fclteciler\/s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar, hala her t\u00fcrl\u00fc ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa ve istismara, nefret s\u00f6ylemine ve ekonomik s\u00f6m\u00fcr\u00fcye yo\u011fun bir \u015fekilde maruz kal\u0131yorlar. \u00dclkede ya\u015fanmakta olan a\u011f\u0131r krizin fiziksel, ruhsal, sosyal ve ekonomik t\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131ndan en derin \u015fekilde etkilenen m\u00fclteciler\/s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar, ne yaz\u0131k ki 2025 y\u0131l\u0131nda da toplum a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00f6rmezden gelinen, hatta g\u00f6zden \u00e7\u0131kar\u0131lan hayatlar oldular.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye uzunca bir s\u00fcredir Cumhuriyet tarihinin en a\u011f\u0131r ekonomik krizini ya\u015f\u0131yor. Y\u0131llard\u0131r uygulanan bor\u00e7lanmaya dayal\u0131 neoliberal ekonomi politikalar\u0131n\u0131n, sava\u015f ve \u00e7at\u0131\u015fma harcamalar\u0131n\u0131n sebep oldu\u011fu ekonomik kriz ve derin yoksulla\u015fma, yurtta\u015flar\u0131n hem biyolojik hem de sosyal ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmelerini t\u00fcm\u00fcyle imk\u00e2ns\u0131z k\u0131lan a\u011f\u0131r insan haklar\u0131 ihlalidir. Hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131, i\u015fsizlik, yoksulluk, g\u00fcvencesizle\u015fme ve \u00f6rg\u00fcts\u00fczle\u015fme en \u00e7ok kad\u0131nlar\u0131, \u00e7ocuklar\u0131 ve m\u00fcltecileri\/s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131 vurmaktad\u0131r. Bu ko\u015fullarda i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7ilerin k\u0131dem tazminat\u0131 gibi kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131na dokunulmamal\u0131, enflasyon rakamlar\u0131 manip\u00fcle edilmemeli ve i\u015f cinayetleri \u00f6nlenmelidir. \u0130\u015f\u00e7i ve emek\u00e7ilerin hak arama eylemleri yasaklanmamal\u0131, sendikala\u015fma, grev ve toplu s\u00f6zleme hakk\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Son s\u00f6z olarak; hep vurgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, var olu\u015f nedenleri hak ihlallerinin son buldu\u011fu, adalet, bar\u0131\u015f ve demokrasinin tesis edildi\u011fi bir \u00fclke ve d\u00fcnyaya ula\u015fmak olan bizler, d\u00fcn oldu\u011fu gibi bundan sonra da t\u00fcm zorluklara kar\u015f\u0131n ihlalleri belgeleyip, raporlayarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmaya, b\u00f6ylelikle \u00f6nlemeye, cezas\u0131zl\u0131kla m\u00fccadele etmeye ve insan haklar\u0131n\u0131n kurucu de\u011ferlerine kararl\u0131l\u0131kla sahip \u00e7\u0131kmaya devam edece\u011fiz.<\/p>\n<p><strong>\u0130nsan Haklar\u0131yla \u0130nsand\u0131r\u2026<\/strong><\/p>\n<p><strong>G\u00f6r\u00fcyoruz, Susmuyoruz, M\u00fccadele Ediyoruz&#8230;&#8221;<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirgesi\u2019nin kabul edili\u015finin 77. y\u0131l\u0131 dolay\u0131s\u0131yla \u0130zmir\u2019de bir araya gelen hak \u00f6rg\u00fctleri, T\u00fcrkan Saylan K\u00fclt\u00fcr Merkezi \u00f6n\u00fcnde ortak bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi. A\u00e7\u0131klamaya \u00c7HD \u0130zmir \u015eubesi, Gen\u00e7 LGBT\u0130+ Derne\u011fi, Hak \u0130nisiyatifi Derne\u011fi, Halklar\u0131n K\u00f6pr\u00fcs\u00fc Derne\u011fi, \u0130mece Dostluk Dayan\u0131\u015fma Derne\u011fi, \u0130HD \u0130zmir \u015eubesi, \u0130nsan Haklar\u0131 G\u00fcndemi Derne\u011fi, \u00d6HD \u0130zmir \u015eubesi ve T\u0130HV \u0130zmir Temsilcili\u011fi &hellip; <\/p>\n<p><a class=\"more-link btn\" href=\"https:\/\/www.imece-der.com\/?p=6302\">Continue reading<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imece-der.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6302"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imece-der.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imece-der.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imece-der.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imece-der.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6302"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.imece-der.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6302\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6306,"href":"https:\/\/www.imece-der.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6302\/revisions\/6306"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imece-der.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6302"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imece-der.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6302"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imece-der.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}